کتاب آموزش مهارت های تفکر نقادانه اثر کاترین دیلامین و جیل اسپرینگ ترجمه مریم معیرزاده نشر دکسا

یادگیری تفکر نقاد را می‌توان یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی در نظر گرفت که کودکان امروزی برای آینده‌شان به آن نیاز خواهند داشت. در دنیایی که به‌سرعت در حال تغییر است، بدیهی است که کودکان باید مجهز به مهارت‌هایی شوند تا بتوانند زندگی کم مخاطره‌تری را برای خود رقم بزنند. آنان باید بتوانند اطلاعات را معنا کنند، تجزیه و تحلیل کنند، مقایسه کنند، تناقض‌های آن را پیدا کنند، استنتاج کنند و مهارت‌های تفکر درجه بالاتری ایجاد کنند.
برای مجهز‌کردن کودک به مهارت‌های تفکر نقاد یکی از بهنرین روش‌ها، توجه به تعاملات و موقعیت‌های ایجاد شده در زندگی روزمره است. برخلافِ نظر برخی والدین که فکر می‌کنند فرآیند تفکر فقط و فقط از درگاه کلاس و تدریسِ کلاسیک و مدرسه و آموزشگاه است و حتماً کودک باید پشت میز بنشیند و معلم آن را آموزش دهد، آموزش تفکر نقاد می‌تواند از تعاملات و فعالیت‌های زندگی‌مان آغاز شود منوط بر اینکه والدین یا مربیان، آموزش دیده باشند یعنی بدانند که فضای نقادانه فکر کردن به چه معناست. نقد چیست و در کجا و به چه شکل باید انجام شود و فرآیند ورود به گفت‌وگوی نقادانه چیست.
کتاب «آموزش تفکر نقاد، مقدمه‌ای برای کودکان 9 تا 12 سال» مبتنی بر موضوعات روزمره است. موضوعاتی پیرامون محیط‌زیست، بازی و سرگرمی، رفتارهای اجتماعی و شهروندی، آموزش، روابط دوستی، موضوعات و تصمیماتِ خانوادگی، مشکلاتِ مدرسه، تبلیغاتِ شبکه‌های اجتماعی و غیره که می‌تواند چالش‌برانگیز باشد و ذهن کودک را درگیر تفکر برای پاسخ به‌چالش کند. یافتن تناقض‌ها، سؤال پرسیدن، تجزیه و تحلیل تبلیغات، پیشنهادهای جایگزین، تشخیص سوگیری‌ها، انتخاب‌های مبتنی بر شانس همه مواردی هستند که در کتاب به آن‌ها پرداخته شده است. روند کار کتاب استفاده از متون کوتاه است که پرسش‌ها یا ایده‌هایی پیرامون آن مطرح می‌شود، متون برای کودکان شفاف‌سازی شده و سپس آنان سؤالات، ایده‌ها و نظرات خود را تولید می‌کنند و در مورد دیدگاه‌های مختلفِ مطرح شده گفت‌وگو می‌کنند.
پرسش‌های مطرح شده در کل کتاب، در زمره سؤالات باز است یعنی پاسخ پرسش‌ها فقط به بله یا خیر ختم نمی‌شود. این پرسش‌ها به کودکان کمک می‌کند تا نقادانه فکر کنند: «چه ایده‌هایی دارید؟ فکر می‌کنید اینجا چه اتفاقی میافتد؟» «چرا اینطور فکر می‌کنید.» «به نظرتان در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد؟» «اگر شما بودید چه تصمیمی می‌گرفتید؟» «چرا فکر می‌کنید این کار بهتر است؟» «چگونه دوست خود را همراهی می‌کنید؟» «چرا فکر می‌کنید کمک شما برای او مفید است؟» در این روند کودکان تا حد امکان و درکشان از موضوع باید توضیح دهند، به نقطه‌نظرات هم گوش دهند و با ارائۀ دلیل و شواهد آن را تکمیل یا اصلاح کنند.