کتاب تاریخ ایران باستان اثر میخائیل میخائیلوویچ دیاکونوف ترجمه روحی ارباب نشر علمی فرهنگی

کتاب تاریخ ایران باستان نوشته شرق شناس برجسته شوروی سابق، دیاکونوف، حکایت پیدایش و بسط حکومت در ایران را از دوران هخامنشیان تا روزگار ساسانیان به تصویر کشیده است. طرح نخستین کتاب در دهه 1950 شکل گرفته است. بعدها دو تن از شرق شناسان هم زبان نویسنده کتاب بر آن می شوند که اثر دیاکونوف را با افزودن بسیاری مطالب تحقیقی دیگر، که بی شک کتاب را پربارتر کرده است، منتشر سازند. دیاکونوف تاریخ ایران را با تکیه بر منابعی اصیل، که در فصل اول کتابش به طور مشروح درباره آن سخن گفته است، به نگار در آورده است.
نویسنده کتاب در پرداخت وقایع تاریخی تنها در محدوده جغرافیایی ایران آن روز خویش را محصور نمی گرداند و درباره تاریخ کشورهای هم مرز نیز، که همبستگی آنان با ایرانیان برای او آشکار شده، سخن رانده است. برخی از منابعی که دیاکونوف در تدوین کتاب خود از آن ها سود جسته است عبارت اند از: اشیای مکشوف کاوش های باستان شناختی، آثار مکتوب به زبان پهلوی که از ویژگی های مذهبی و تاریخی برخوردارند، کتاب های مولفان عرب و ایرانی در قرون وسطا، و نوشته های ایران شناسان غربی و شرقی که در قرن اخیر به چاپ رسیده است.