کتاب یکی بود و یکی نبود هرمزد بود و اهریمن نبود (تاریخ اساطیری ایران 1) اثر مهرک علی صابونچی نشر کتاب چ

«یکی بود و یکی نبود، هرمزد بود و اهریمن نبود». جهان روشنی بر فراز بود و جهان تاریکی در فرود. هُرمُزد شهریار جهان روشنی و اهریمن سلطان جهان تاریکی بود. هرمزد که می‌‌دانست اهریمن تهدیدی برای جهان روشنی است، تصمیم گرفت گیتی را میان جهان روشنی و تاریکی بیافریند تا اهریمن را به آن کشاند و در آن گیر بیاندزد. این‌گونه نیرو و توان اهریمن تحلیل خواهد رفت و آهسته‌آهسته، ضعیف و ضعیف‌تر خواهد شد.

هرمزد گیتی را با شش آفریده‌ی اصلی یعنی آسمان، آب، زمین، گیاه، گاو یکتا آفریده و کیومرث‌ آفرید. اهریمن وقتی از وجود گیتی باخبر شد، با دیوانش از جهان تاریکی، به آن‍جا حمله کرد. آن‌‌ها وارد گیتی شدند، شش آفریده‌ی اصلی را آزردند و بدی و تاریکی‌شان را در گیتی پخش و پلا کردند.

هرمزد، بیکار ننشست. امشاسپندان و ایزدان را به نبرد با آن‌‌ها فرستاد. جنگ و نبردی سخت میان نیروهای روشنی و تاریکی در گرفت. به دنبال این نبرد، برای ایستادگی و بازداشتن تاریکی و پلیدی، از وجود آن شش آفریده‌ی اصلی، باران و ابر، کوه‌ها و رودها‌ و دریاها‌، هفت سرزمین، گیاهان و درختان، حیوانات و جانوران، پرندگان و آبزیان، و مشی و مشیانه، پدر و مادر نخستین انسان، در گیتی پدیدار شدند. این‌گونه اهریمن و نیروهایش که سرگرم جدالی سخت و طولانی شدند. آن‌ها اصلاً متوجه نبودند که تا پایان جهان در گیتی گیر افتاده‌اند و روز‌به‌روز نیرو و توانشان در حال کم شدن است.

یکی بود و یکی نبود، هُرمُزد بود و اَهریمَن نبود داستان نیست، بلکه روایتی داستان‌‌گونه از بخش «آفرینش تاریخ اساطیری ایران» برای نوجوانان است. هدف اصلی از نگارش این کتاب آشنایی نوجوانان با بنیان‌‌های اسطوره‌شناختی و گیهان‌‌شناختی فرهنگ ایرانی است. اگرچه مخاطب اصلی آن نوجوانان‌اند ولی این کتاب می‌‌تواند برای آموزگاران و پدر و مادرهایی که علاقه‌مندند کودکانشان را با اسطوره‌‌ها و ماجراهای اساطیری ایرانی آشنا کنند و با آن‌‌ها سرگرمشان سازند، مفید و خواندنی باشد.